Bayraktar AKINCI ve Bayraktar KIZILELMA, son yıllarda Türkiye’de yürütülen radar, sensör ve mühimmat entegrasyon çalışmaları kapsamında hava hedeflerine karşı yeni angajman kabiliyetleri kazanıyor. İnsanlı savaş uçakları ve yer konuşlu hava savunma sistemleri etrafında şekillenen klasik hava muharebesine, düşük maliyetli kamikaze İHA’lar ile uzun süre havada kalabilen silahlı insansız hava araçlarının eklenmesi, hava-hava görevlerinde farklı mühimmat çözümlerini öne çıkarıyor.
Bu dönüşümde hedef artık yalnızca savaş uçakları değil. Düşük radar kesitine sahip, gökyüzünde uzun süre kalabilen ve klasik savaş uçaklarına göre daha düşük maliyetle kullanılabilen insansız hava araçları da hava savunmasının hedef setinde giderek daha fazla yer alıyor.
Tespit, takip ve angajman zinciri değişiyor
Yeni nesil insansız platformlarda hava hedeflerinin tespitinde AESA radarlar, elektro-optik ve kızılötesi sensörler, sinyal istihbaratı sistemleri ile diğer platformlardan alınan veriler birlikte kullanılabiliyor.
ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD AESA radar ailesi bu alandaki önemli sistemler arasında bulunuyor. MURAD’ın AKINCI’ya entegrasyonunun ardından uçuş testleri gerçekleştirilirken sistem KIZILELMA’da da kullanıldı. AESA mimarisine sahip radar, çoklu hedef tespiti ve takibinin yanı sıra görüş ötesi hava-hava füzelerinin güdümüne yönelik kabiliyetler sunuyor.
Hedefin tespit edilmesinin ardından hız, irtifa ve uçuş profili angajmanda kullanılacak mühimmatın belirlenmesinde önem taşıyor. Yavaş seyreden kamikaze İHA’larla yüksek süratli hava hedeflerinin farklı özelliklere sahip olması, hava-hava görevlerinde tek bir mühimmat yerine farklı sınıflarda çözümleri gündeme getiriyor.
Bu yaklaşım, hava üstünlüğü görevlerinin kapsamını da genişletiyor. İnsanlı savaş uçaklarının yanı sıra keşif, gözetleme ve taarruz amacıyla kullanılan insansız hava araçlarının etkisiz hale getirilmesi de hava muharebesinin önemli unsurlarından biri haline geliyor.
Sudan’da İHA savaşı öne çıktı
Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasındaki çatışmalar Nisan 2023’ten bu yana devam ediyor. Savaşta insansız hava araçlarının kullanımı giderek artarken, Sudan ordusunun Türk yapımı AKINCI’lardan yararlandığına ilişkin açık kaynak görüntüleri ve analizler yayımlandı. RSF’nin ise Çin menşeli hava savunma sistemleri ve farklı tipte İHA’lar kullandığına ilişkin bulgular bulunuyor.
Açık kaynak savunma yayınlarında, RSF tarafında CH-95/FH-95 sınıfı Çin menşeli keşif-taarruz İHA’larının kullanıldığı ve AKINCI’nın bu tip hava araçlarına karşı hava-hava angajmanlarında görev aldığı yönünde iddialar yer aldı. Özellikle Kuzey Kordofan ve Beyaz Nil hattındaki bazı olaylar bu kapsamda gündeme gelirken, söz konusu spesifik hava-hava angajmanlarına ilişkin bağımsız doğrulama sınırlı kaldı.
RSF’ye dışarıdan sağlanan askeri desteğin güzergâhları konusunda da Birleşik Arap Emirlikleri’nin adı çeşitli raporlarda ve iddialarda yer aldı. Birleşmiş Milletler bünyesindeki araştırmacılar, BAE bağlantılı kişi ve kuruluşların da bulunduğu ağların RSF’ye askeri malzeme ve destek sağladığına ilişkin bulgular açıkladı. BAE ise RSF’ye askeri destek sağladığı yönündeki suçlamaları reddediyor.
ROKETSAN EREN
AKINCI’nın hava hedeflerine karşı test ettiği mühimmatlardan biri ROKETSAN tarafından geliştirilen EREN Yüksek Hızlı Çok Amaçlı Dolanan Mühimmat oldu.
EREN, Şubat 2026’da AKINCI’dan gerçekleştirilen hava-hava atış testinde Sinop açıklarında uçan hedef İHA’yı vurdu. Sistem; düşük hızlı hava unsurlarının yanı sıra kara ve deniz hedeflerine karşı kullanılabilecek çok amaçlı bir mühimmat olarak geliştiriliyor.
Yaklaşık 35 kilogram ağırlığındaki ve 2 metre uzunluğundaki EREN’in 100 kilometrenin üzerinde menzile ve 15 dakikanın üzerinde havada kalış süresine sahip olduğu belirtiliyor. Turbojet motorlu mühimmat, görüntüleyici kızılötesi arayıcı başlık ve hedef tanıma kabiliyetleriyle düşük hızlı hava hedeflerine karşı kullanılabilecek bir çözüm olarak öne çıkıyor.
ROKETSAN SUNGUR
AKINCI’nın hava-hava görevlerinde test ettiği bir diğer sistem ise ROKETSAN SUNGUR Hava Savunma Füzesi oldu.
16 Eylül 2026’da Sinop açıklarında gerçekleştirilen testte AKINCI’dan ateşlenen SUNGUR, yüksek süratli hedef İHA’yı doğrudan vurdu. Böylece AKINCI’nın farklı sınıftaki milli mühimmatları hava hedeflerine karşı kullanma kabiliyetine yeni bir sistem daha eklendi.
SUNGUR, görüntüleyici kızılötesi arayıcı başlığa sahip kısa menzilli bir hava savunma füzesi. ROKETSAN’ın yayımladığı teknik verilere göre sistemin azami menzili 8 kilometre seviyesinde bulunuyor ve hedef setinde sabit kanatlı uçaklar, döner kanatlı hava araçları ile İHA’lar yer alıyor.
EREN’den farklı olarak SUNGUR, hedef bölgesinde dolaşan bir mühimmat yerine klasik hava savunma füzesi angajman profiline sahip.
KEMANKEŞ 1 hava hedeflerine karşı test edildi
Baykar tarafından geliştirilen KEMANKEŞ 1 Yapay Zekâ Tabanlı Mini Seyir Füzesi de AKINCI’nın hava hedeflerine karşı kullandığı sistemlerden biri oldu.
28 Haziran 2025’te gerçekleştirilen testte AKINCI’dan fırlatılan iki KEMANKEŞ 1, başka bir drone tarafından taşınan hareketli hava hedeflerini başarıyla vurdu. Testte sistem tanımlama, seyir, atış ve hava hedefine görsel dalış kabiliyetleri sınandı.
KEMANKEŞ 1, yapay zekâ destekli optik güdüm sistemine sahip jet motorlu bir mini seyir füzesi olarak geliştiriliyor. Baykar’ın yayımladığı verilere göre sistem 100 kilometre operasyonel menzile ve yaklaşık 20 dakikalık havada kalış süresine sahip.
GÖKDOĞAN ve BOZDOĞAN
Türkiye’nin milli hava-hava füze ailesinin diğer iki önemli üyesi ise TÜBİTAK SAGE tarafından geliştirilen GÖKDOĞAN ve BOZDOĞAN.
GÖKDOĞAN, görüş ötesi hava-hava angajmanları için geliştirildi. Aktif radar arayıcı başlığa sahip füzenin açıklanan menzili 65 kilometrenin üzerinde. At-unut kabiliyeti bulunan GÖKDOĞAN, veri bağı üzerinden hedef bilgisi güncellemesi de yapabiliyor.
Bayraktar KIZILELMA, 29 Kasım 2025’te Sinop açıklarında gerçekleştirilen testte MURAD AESA radarının tespit ettiği jet motorlu hava hedefini GÖKDOĞAN görüş ötesi hava-hava füzesiyle vurdu. Böylece KIZILELMA’nın radar ve görüş ötesi hava-hava füze entegrasyonu uçuşlu atış testiyle gösterildi.
BOZDOĞAN ise görüş içi hava-hava görevleri için geliştirildi. TÜBİTAK SAGE verilerine göre 25 kilometrenin üzerinde menzile sahip füze, yüksek çözünürlüklü görüntüleyici kızılötesi arayıcı başlık ve itki vektör kontrol sistemi kullanıyor.
AKINCI’nın EREN, SUNGUR ve KEMANKEŞ 1 ile gerçekleştirdiği hava hedefi testleri ile KIZILELMA’nın MURAD AESA radar ve GÖKDOĞAN entegrasyonu, insansız hava araçlarının yalnızca keşif ve hava-yer görevlerinde değil, hava-hava angajmanlarında da kullanılmasına yönelik çalışmaların ulaştığı seviyeyi ortaya koyuyor.
