ABD ile Avrupa Birliği arasında Airbus ve Boeing’e sağlanan devlet destekleri nedeniyle yıllardır süren ticaret anlaşmazlığında yeni bir belirsizlik ortaya çıktı. Taraflar, 11,5 milyar dolarlık ürün grubunu kapsayan gümrük vergilerinin askıya alınma süresinin uzatılması konusunda henüz uzlaşmaya varamadı.
ABD ile Avrupa Birliği arasında uzun yıllardır devam eden Airbus-Boeing sübvansiyon anlaşmazlığında kritik bir dönemece girildi. Taraflar, karşılıklı olarak uygulanan ve toplam değeri 11,5 milyar doları bulan gümrük vergilerinin askıya alınmasına yönelik ticaret ateşkesinin geleceği konusunda henüz ortak bir karara ulaşamadı.
Mevcut askıya alma süresinin sona ermesine kısa bir süre kala devam eden müzakereler, küresel havacılık ve ticaret sektörlerinde yakından takip ediliyor.
Airbus ve Boeing Anlaşmazlığı 20 Yılı Aşkın Süredir Devam Ediyor
ABD ve Avrupa Birliği arasındaki ticari anlaşmazlığın temelleri 2004 yılına dayanıyor. Her iki taraf da Dünya Ticaret Örgütü’ne (WTO) başvurarak karşılıklı şikayetlerde bulundu.
Washington yönetimi, Avrupa hükümetlerinin Airbus’a yasa dışı sübvansiyon sağladığını savunurken, Brüksel ise Boeing’in devlet desteklerinden haksız avantaj elde ettiğini öne sürdü.
Yıllar süren incelemelerin ardından WTO, 2019 yılında ABD’ye yaklaşık 7,5 milyar dolar değerindeki Avrupa Birliği ürünlerine ek gümrük vergisi uygulama yetkisi verdi. Bu ürünler arasında peynir, şarap ve çeşitli tarım ürünleri de yer aldı.
Avrupa Birliği de Misilleme Yetkisi Aldı
WTO’nun 2020 yılında aldığı karar doğrultusunda Avrupa Birliği’ne de yaklaşık 4 milyar dolar değerindeki ABD ürünlerine karşı gümrük vergisi uygulama hakkı tanındı.
AB’nin hedef aldığı ürünler arasında tütün, alkollü içecekler ve çeşitli sanayi ürünleri bulunuyordu. Böylece iki taraf arasında yıllardır süren ticaret savaşı daha da derinleşti.
2021’de Ticaret Ateşkesi Sağlanmıştı
15 Haziran 2021 tarihinde ABD ve Avrupa Birliği, karşılıklı tarifelerin beş yıl süreyle askıya alınması konusunda anlaşmaya vardı. Bu adım, transatlantik ticari ilişkilerde tansiyonun düşürülmesi açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirilmişti.
Ancak Avrupa Komisyonu tarafından yapılan son açıklamalara göre, askıya alma süresinin uzatılmasına ilişkin görüşmeler halen devam ediyor ve taraflar arasında nihai bir uzlaşma sağlanabilmiş değil.
Çin Faktörü de Masadaydı
2021 yılında varılan anlaşmanın önemli hedeflerinden biri de geniş gövdeli uçak pazarında yaşanan sübvansiyon tartışmalarını çözmek ve “piyasa dışı aktörler” olarak tanımlanan ülkelerin yatırımlarına karşı ortak bir yaklaşım geliştirmekti.
Bu kapsamda özellikle Çin’in havacılık sektöründeki yükselen etkisine karşı ABD ve Avrupa’nın ortak hareket etmesi planlanıyordu. Ancak geçen süreçte Airbus ve Boeing arasındaki temel anlaşmazlıkların tamamen çözülemediği görüldü.
Küresel Ticaret Gerilimleri Artıyor
Airbus-Boeing anlaşmazlığındaki belirsizlik, ABD ile Avrupa Birliği arasındaki daha geniş kapsamlı ticaret gerilimlerinin yaşandığı bir döneme denk geliyor.
AB’nin ABD’ye gerçekleştirdiği ihracatın büyük bölümü halihazırda çeşitli Amerikan tarifelerine tabi bulunuyor. Buna karşın uçaklar ve uçak parçaları şimdiye kadar bu uygulamalardan büyük ölçüde muaf tutulmuştu.
