ABD Hazine Bakanlığına göre yaptırımlar; İranlı hava yollarının yanı sıra yabancı aracılar, kargo hizmeti sağlayıcıları ve Mahan Air’in uçak tedarikinde rol aldığı öne sürülen şirketleri de kapsıyor. OFAC ayrıca İran’da faaliyet gösteren 27 hava yolunu havacılık sektöründe faaliyet gösterdikleri gerekçesiyle yaptırım listesine ekledi.
Türkiye merkezli üç şirket yaptırım listesinde
ABD Hazine Bakanlığının açıklamasına göre Türkiye merkezli Sky Phoenix, 2026 yazında Mahan Air’e ulaştırılan en az üç Boeing 777 uçağının transferinde BAE merkezli ECT Aviation Support ile birlikte aracı olarak görev yaptı.
Bakanlık, söz konusu uçakların Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman üzerinden yönlendirildiğini, daha önce başka filolarda kullanılan ABD menşeli uçaklara geçici tesciller verildikten sonra Mahan Air’e aktarıldığını ileri sürdü.
OFAC, Sky Phoenix ile ECT Aviation Support’u Mahan Air’e maddi, teknolojik veya hizmet desteği sağladıkları gerekçesiyle yaptırım kapsamına aldığını açıkladı.
Türkiye merkezli S Sistem Lojistik Hizmetler Anonim Şirketinin ise Mahan Air adına İran’a yönelik çeşitli sevkiyatları koordine ettiği öne sürüldü. ABD Hazine Bakanlığı, bu sevkiyatlar arasında insansız hava aracı bileşenleri ve endüstriyel ekipmanların bulunduğunu bildirdi.
Mes Cargonun da Mahan Air’in genel satış temsilcisi olarak görev yaptığı ve hava yolu adına kargo sevkiyatlarını koordine ettiği belirtildi. S Sistem ve Mes Cargo, Mahan Air’e hizmet sağladıkları gerekçesiyle yaptırım listesine alındı.
İran’ın havacılık sektöründe 36 hedef yaptırım kapsamında
ABD yönetiminin yeni paketi kapsamında toplam 36 hedef yaptırım kapsamına alındı. Bunlar arasında 27 İranlı hava yolu ile Mahan Air’in uluslararası faaliyetlerine destek verdiği ileri sürülen yabancı şirketler ve aracılar bulunuyor.
Tedbirler, ABD Hazine Bakanlığının Ağustos 2026’da başlattığı Operation Economic Outcast adlı ekonomik baskı kampanyasının bir parçasını oluşturuyor. Washington yönetimi, programın İran’ın finansman ve uluslararası ticaret kanallarını sınırlandırmayı amaçladığını belirtiyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de İran’ın yaptırım kapsamındaki hava yollarıyla iş yapan şirketlerin küresel finans sistemine erişimlerinin risk altına girebileceği uyarısında bulundu.
Yeni yaptırımlar kapsamında listelenen kişi ve kuruluşların ABD’de bulunan veya ABD kişilerin kontrolündeki mal varlıkları bloke ediliyor. OFAC ayrıca belirli işlemler yoluyla yaptırım kapsamındaki kuruluşlarla çalışan yabancı kişi ve finansal kuruluşların da yaptırım riskiyle karşılaşabileceğini belirtiyor.
Mahan Air 2011’den bu yana ABD yaptırımları altında
Mahan Air, ABD tarafından ilk olarak Ekim 2011’de İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü’ne finansal, maddi ve teknolojik destek sağladığı gerekçesiyle yaptırım listesine alınmıştı. ABD Hazine Bakanlığı, hava yolunun geçmişte Devrim Muhafızları personeli, silah, ekipman ve fonların taşınmasında kullanıldığını öne sürmüştü.
ABD Dışişleri Bakanlığı da İran Devrim Muhafızları’nı, Kudüs Gücü dahil olmak üzere, 15 Nisan 2019’da “Yabancı Terör Örgütü” listesine ekledi.
ABD ordusu İran tankerlerini vurdu
Havacılık sektörüne yönelik yaptırımların açıklandığı 8 Eylül’de ABD ile İran arasındaki askerî gerilim de devam etti.
Reuters’ın aktardığına göre ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), beş İran ham petrol tankerini vurduğunu açıkladı. ABD yönetimi saldırıların, İran Devrim Muhafızlarının önceki iki gün içinde bir ABD Donanması savaş gemisini balistik füzelerle hedef alma girişimlerine yanıt olduğunu bildirdi. İran ise daha sonra Ürdün’deki bir ABD üssünü balistik füzelerle hedef aldığını açıkladı.
ABD ile İran arasındaki çatışma altı ayı aşarken Washington, askerî operasyonlarla eş zamanlı olarak İran’ın petrol, finans, denizcilik ve havacılık sektörlerine yönelik ekonomik tedbirlerini de genişletiyor.
İran’dan yaptırımlara tepki
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, yeni yaptırımların ardından yaptığı açıklamada Washington’un yaptırım politikasını eleştirdi.
Araghchi, ABD’nin yaptırım ve askerî yöntemlerle hedeflerine ulaşamadığını savunarak Washington’un çözümünün yeniden “daha fazla yaptırım” olduğunu söyledi ve kararların sonuç vermeyeceğini ileri sürdü.
Türk bankasına da yaptırım uygulanmıştı
ABD yönetimi, 4 Eylül’de İstanbul merkezli Golden Global Yatırım Bankası Anonim Şirketi ile iki iştirakini de İran bağlantılı işlemler gerekçesiyle yaptırım listesine almıştı.
ABD Hazine Bakanlığı, Golden Global’in İran’ın Çin’den elde ettiği petrol gelirlerinin Türkiye’ye aktarılması ve bu gelirlerin nakit ile altına dönüştürülmesine yönelik bir finansal ağda rol aldığını ileri sürdü. Banka ise ABD’nin iddialarını reddederek yerel ve uluslararası bankacılık kurallarına uygun faaliyet gösterdiğini ve hukuki haklarını kullanacağını açıkladı.
Washington ayrıca ağustos ayında Mısır merkezli Banque Misr’in Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki şubelerinin ABD doları üzerinden işlem yapmasını sınırlamaya yönelik adım attı. Söz konusu tedbir bankanın Kahire’deki genel merkezini veya diğer ülkelerdeki şubelerini kapsamıyor.
ABD yönetimi, İran’a yönelik ekonomik baskıyı artırırken küresel finans sistemi üzerindeki daha geniş etkileri de dikkate alarak özellikle büyük uluslararası finans kuruluşlarına yönelik tedbirlerin kapsamını değerlendiriyor.
