Çin ile Boeing arasında kamuoyuna açıklanan en az 200 ticari uçaklık satış anlaşmasının henüz resmiyet kazanmadığı bildirildi. Beyaz Saray’a yakınlığıyla bilinen Politico‘nun haberine göre, Washington ile Pekin arasında motor bakımı, yedek parça tedariki ve satış sonrası teknik destek konularında yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle müzakereler çıkmaza girdi.
Mayıs ayında ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında Pekin’de gerçekleştirilen zirvede duyurulan anlaşma, Beyaz Saray tarafından önemli bir başarı olarak tanıtılmıştı. Tahmini değeri 17 ila 19 milyar dolar arasında gösterilen paketin, Boeing’den en az 200 ticari uçak alımını kapsadığı açıklanmıştı. Trump ise Çin’in uzun vadede 750 uçağa kadar satın alma taahhüdünde bulunabileceğini ifade etmişti. Ancak zirvede resmi bir sözleşmenin imzalanmamış olması, anlaşmanın detaylarına ilişkin belirsizlikleri beraberinde getirdi.
Motor bakımı ve teknik destek anlaşmazlığın merkezinde
Politico’ya konuşan ve görüşmelere yakın olduğu belirtilen kaynaklara göre, taraflar arasındaki temel sorun uçakların satış fiyatı değil, uzun vadeli bakım ve destek paketleri.
Kaynaklar, anlaşmazlığın motorlar, yedek parçalar, bakım hizmetleri ve satış sonrası teknik destek konularında yoğunlaştığını belirtiyor. Çin tarafı, gelecekte yaşanabilecek siyasi gerilimler nedeniyle Amerikan teknik desteğinin kesintiye uğramayacağına yönelik bağlayıcı güvenceler talep ediyor.
Çin uzun vadeli garanti istiyor
Pekin yönetimi, satın alınacak uçakların 20 ila 30 yıl boyunca Amerikan üretimi motor, yedek parça ve teknik desteğe bağımlı olacağını değerlendiriyor. Bu nedenle Çin, gelecekte Washington tarafından uygulanabilecek olası ihracat kısıtlamalarının havayollarını olumsuz etkilememesi için kesin garantiler talep ediyor.
Bu yaklaşımın arkasında, Batı yaptırımları nedeniyle yedek parça temininde zorluk yaşayan Rus havacılık sektörünün deneyiminin etkili olduğu belirtiliyor.
İhracat lisansları güven sorununu artırdı
Çin’in temkinli yaklaşımının yeni olmadığına dikkat çekiliyor. ABD yönetimi, Mayıs 2025’te Comac C919 programında kullanılan CFM International LEAP-1C motorlarını da kapsayan bazı hassas havacılık teknolojilerine yönelik ihracat lisanslarını geçici olarak askıya almış, söz konusu izinler Temmuz ayında yeniden yürürlüğe girmişti.
Politico’nun haberine göre, Çin Ticaret Bakanlığı anlaşmanın duyurulduğu dönemde kamuoyuna yeterli motor ve yedek parça tedarikinin garanti altına alınacağını açıklamıştı. Ancak Beyaz Saray bu konuda resmi bir doğrulama yapmadı.
Boeing için stratejik önem taşıyor
Söz konusu siparişin gerçekleşmesi halinde Boeing, 2017 yılından bu yana Çin’deki ilk büyük ticari uçak satışını gerçekleştirmiş olacak.
Boeing CEO’su Kelly Ortberg, Çin ile yapılacak bu anlaşmayı uzun vadeli iş birliğinin ilk adımı olarak değerlendirmiş ve ilerleyen dönemde yeni siparişlerin gelebileceğini ifade etmişti.
Öte yandan Çin pazarında Airbus üstünlüğünü sürdürüyor. Sektör verilerine göre Airbus’ın Çin’de yaklaşık yüzde 55 pazar payına ve 2.200’ün üzerinde hizmette bulunan uçağa sahip olduğu belirtiliyor. Şirket ayrıca bu yıl China Southern Airlines ile 137 adet A320neo, China Eastern Airlines ile ise 101 adet A320neo ailesi uçağı için anlaşma imzaladı.
Washington ile Pekin’in bakım, teknik destek ve yedek parça garantileri konusunda uzlaşı sağlayıp sağlayamayacağı ise Boeing’in Çin’deki geleceği açısından kritik önem taşıyor.
