Başı dertten kurtulmayan, talihsiz havayolları kavramından bahsederken sakın aklınıza kaza yapan, teknik arıza yaşayan, motoruna kuş sürüsü giren veya uçağı pistten çıkan şirketler gelmesin. Çünkü bu havayolları yaşadıkları zor süreçler sonucu yolcusunu sağ salim karaya, güvenli alana çıkarabiliyorsa şanslıdırlar.
Bu yıl mart ayında Air Canada Express’e ait bölgesel jetin iniş sırasında bir itfaiye aracıyla çarpışması sonucu pilot ve yardımcı pilot hayatını kaybetmiş, 41 yolcu yaralanmıştı. Bu kaza bir talihsizlik olarak kayıtlara geçti.
8 Ocak 2020’de İran Devrim Muhafızları, Tahran’dan kalkış yapan Ukrayna Uluslararası Havayolları’na ait Boeing 737-800 uçağını yanlışlıkla vurmuştu. Düşen uçaktaki 176 kişinin tamamı hayatını kaybetmişti. Bu da bir talihsizlik olarak değerlendirilebilir.
Ancak 2 Ocak 2024’te Tokyo Haneda Havalimanı’nda Japan Airlines’a ait bir Airbus A350 uçağı ile bir sahil güvenlik uçağı pistte çarpışmıştı. Uçağın ateş topuna dönmesine rağmen büyük yolcu uçağındaki 379 kişi, kabin ekibinin ve onları dinleyen tecrübeli yolcuların sayesinde kurtulmuştu. Bu kazada gerçekleşen operasyonel başarı bir şanstı. Siz değerli okurlarıma bunun gibi birçok örnek sayabilirim.
Mesela Azerbaycan Hava Yolları’na (AZAL) ait yolcu uçağının Kazakistan’ın Aktau kentinde düşmesi sonucu 38 kişi hayatını kaybetmişti. Kazadan kurtulan 29 kişiden biri olan Azerbaycanlı Sübhonkul Rahimov, uçağın düşmeden önceki anlarını sosyal medya hesabından paylaşarak korku dolu anları gözler önüne sermişti. Kazadan sağ kurtulan Rahimov, yaşadığı anları anlatmış, kemeri takılı olduğu için kurtulduğunu belirtmişti. Ama bazı kemeri takılı olan yolcular aynı uçakta yaşamlarını yitirdiler. Yani Rahimov’un o uçaktan sağ çıkması tamamen bir şanstı.
Ancak KOVİD-19’la başlayan, Rusya-Ukrayna savaşı ve sonrasındaki İran ile İsrail-ABD arasındaki savaşla devam eden havacılık sektöründeki olumsuzluklar pandemi ve savaşın ağır geçtiği bölgelerdeki havayolları için talihsizlik olarak değerlendirirsek yanlış olmaz.
Bir de bu konulara bölgesel olarak çok uzak olsa bile; artan yakıt fiyatları, rota değişiklikleri, yedek parça krizi, teslimatların gecikmesi ve dünya genelindeki ekonomik kriz dolayısıyla birçok havacılık paydaşı ağır şekilde etkilendi ve etkilenmeye devam ediyor.
Bu kapsamda küresel çapta her ne olursa olsun en fazla etkilenen ve başı dertten kurtulmayan havayolları bulunuyor. Sizler için başı dertten kurtulmayan havayollarını araştırdım…
İşte en talihsiz 5 havayolu:
Lufthansa’nın belini grevler kırdı
Bana göre dünyanın ve son dönemlerin en şanssız havayolu Lufthansa. Dünyanın herhangi bir yerinde sorun yaşansa ilk olarak Lufthansa’nın uçuşlarını iptal ettiğini duyuyoruz. Geçtiğimiz günlerde dünya genelinde yaşanan jet yakıtı sorunu nedeniyle havayolu 20 bin uçuşunu iptal etti. Geçen ay ise grev nedeniyle kabin görevlileri iş bıraktı, 20 bin çalışan iş durdurma kararı aldı ve sonuç olarak birçok uçuşta gecikmeler ve iptaller yaşandı. Pandemi döneminde tecrübeli çalışanlarını işten çıkaran grup, havacılığa uyarlamaya çalıştığı yeni çalışanları nedeniyle birçok sorun yaşadı. Özellikle şirket, uzun yıllar süren grevler nedeniyle merkezi konumundaki Frankfurt ve Münih gibi Avrupa’nın kalbi havalimanlarının da yolcu sayısı açısından rakiplerinin gerisinde kalmasına neden oldu.
Savaş’ın etkisiyle eriyen Aeroflot
Rusya’nın bayrak taşıyıcı havayolu Aeroflot, tam dünyanın parlayan yıldızı konumuna gelirken çıkan Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle dibi gördü. Havayolu savaş öncesi yeni aldığı uçaklarını bile uçuş sayısı düştüğü için ambargosu olmayan ülkelere kiraya vermek zorunda kaldı. Ukrayna’yı destekleyen tüm dünya ülkelerine uçuşları kesildi. Uçaklarına yedek parça bulamadı ve bulamamaya devam ediyor. Havayolu dünyanın zirvesindeyken şu an hatırlanmıyor bile. Bazen havalimanlarında farklı renklerdeki havayollarının mavi motora sahip uçaklarını gördüğümüzde Aeroflot’tan kiralık olduğunu anlayabiliyoruz.
Motor sorununun canını yaktığı Air Baltic
Letonya’nın bayrak taşıyıcı havayolu şirketi airBaltic’in talihsizlikleri bitmiyor. Dünyanın en önemli A220 kullanıcısı olan şirketin 111 uçaklık filosunun 56 adedi bu modele dayanıyor. Geçen yıl bu zamanlar Pratt & Whitney motorlu Airbus A220 uçaklarının 4.670 uçuşunu iptal etmek zorunda kalmıştı. Bu iptaller sonrası CEO Martin Gauss’un görevden alınmıştı. Talihsiz havayolu AirBaltic’in yükselen yakıt maliyetleri karşısında finansal açıdan en kırılgan şirketler arasında yer aldığı söyleniyor. Öte yandan Rusya-Ukrayna savaşından da önemli ölçüde etkilenen, Rusya’nın ülkeye uçuşunu yasaklamasıyla sarsılan şirket, kullanamadığı Ukrayna-Rusya hava sahaları nedeniyle de olumsuz etkilendi.
Sahipsiz havayolu ITA Airways
İtalya’nın bayrak taşıyıcı havayolu şirketi Alitalia, 1946 yılından beri faaliyet gösteriyor. Şirket, 2009 yılına kadar İtalyan hükümetine aitti. Bu tarihte, iflas etmiş İtalyan havayolu şirketi Air One ile birleşip yeniden yapılanmasının ardından özel bir şirket haline geldi. Alitalia, Air France-KLM’nin halihazırda azınlık hissesine sahip olduğu bir ortamda, Etihad Airways’ten yatırım aldıktan sonra 2015 yılında yeniden yapılanma sürecine girdi. Havayolunu kârlı hale getirmek için yapılan birçok başarısız girişimin ardından, Etihad Airways’in Alitalia’ya verdiği desteği sonlandırmasından sadece birkaç gün sonra, 2017 yılında havayolu olağanüstü idare altına alındı.17 Mayıs 2017’de, hükümetin havayolunu kamulaştırma seçeneğini reddetmesinin ardından, havayolu resmi olarak açık artırmaya çıkarıldı. Delta Air Lines, EasyJet, İtalyan demiryolu şirketi Ferrovie dello Stato Italiane ve China Eastern Airlines ile yapılan birçok başarısız müzakerenin ardından, İtalyan hükümeti Mart 2020’de havayolunun mülkiyetini devraldı. 27 Ocak 2023 tarihinde, İtalyan hükümeti ve Lufthansa, azınlık hissesinin satışı konusunda bir niyet mektubu imzalayarak, Alman havacılık grubuyla münhasır müzakerelerin önünü açtı. 25 Mayıs 2023 tarihinde Lufthansa Grubu, ITA Airways’in yüzde 41 hissesinin satın alınması konusunda bir anlaşmaya vardı. Geçen ay Avrupa’nın en büyük havayolu grubu Lufthansa, İtalya’nın ITA Airways’teki mevcut azınlık hissesini yüzde 90’a çıkarmak istediğini salı günü açıkladı. Talihsiz havayoluna kim el atsa elinde kalıyor maalesef
100. yılını kutlayamadan iflas eden Czech Airlines
Havayolları 100’ncü yıllarında uçaklarına özel boyama yapar, kabin ekiplerinin kıyafetlerini yeniler, özel uçuşlar düzenler, farklı ve renkli organizasyonlara ev sahipliği yapar. Ben de bunlardan birinde bulunmuştum. 7 Ekim 1919’da KLM Royal Dutch Airlines olarak kurulan KLM’in Amsterdam Shipol Havalimanı’nındaki 100’ncü yıl törenine katılmıştım. Çok keyifliydi. Ama bu keyfi dünyanın en köklü 5’nci havayolu olan Czech Airlines yaşayamadı. 6 Kasım 1923’te uçuşlarına başlayan şirket KOVİD-19 salgınından kaynaklı mali krizlere dayanamayarak iflas etti. Havayolu 2023’te 100’ncü yılını kutlayacaktı ama kursağında kaldı.
Pegasus Hava Yolları geçen yılın sonlarında Czech Airlines ve iştiraki Smartwings’i satın almaya yönelik anlaşmayla uluslararası büyüme hedeflerinde önemli bir adım atmıştı. Dolayısıyla bu köklü havayolu belki 100’ncü yaşını kutlayamadı ama bundan sonra emin ellerde olacak.
