Bundan tam 101 yıl önce 16 Şubat 1925’te Atatürk’ün emriyle kurulan Türk Tayyare Cemiyeti önemli işlere imza atıp, bugüne kadar gelebilmiş ender kuruluşlarımızdan biridir.
Daha sonra Türk Hava Kurumu adını alan ve uzun yıllar millete ve devlete hizmet eden bu güzide kurumumuzu göreve atanan beceriksiz yöneticiler halkın gözünde itibarsız bir duruma sokmuştur. Son yıllardaki bu gidişata dur demek için kuruma kayyum denen yöneticilerin atanması ilk başlarda hiç hoş karşılanmamıştı. Bir şirketi, bir kurumu veya bir mal varlığını geçici olarak yönetmek için vekaleten göreve atanan bu kişilere kayyum deniliyor. Hükümetler tarafından atanan ve kamu görevlisi niteliği taşıyan kayyum adlı kişilere karşı olumsuz bir ön yargı oluştuğunu da söylemek mümkün.
Haksız el konulma, tarafsızlık ilkesine aykırı davranış, bazı kayyumları halk nezdinde istenmeyen kişi yapabiliyor.
Bütün kayyumlar böyle mi derseniz bu soruya cevabım “Elbette hayır’ olur.
Bazı kayyumlar işlerini tarafsız ve iyi yaparak eleştiri değil övgü de alabilir.
Buna verilecek örneklerden biri de Türk Hava Kurumu’na (THK) atanan Kayyum Heyeti’dir. Valilikten gelme Kemal Yurtnaç başkanlığında Prof. Dr. Ali Akyıldız, Av. Kaan Şahinalp, Fahrettin Kaya ve M. Cihad Feslihan bu göreve 02.11.2023’te atandılar.
Son iki yıldır kurumun tartışmadan uzak oluşu, Kayyum Heyeti’nin neler yaptığını merak etmemize neden oldu.
Aslında bir dernek olan Türk Hava Kurumu, Genel Başkanlığı’nın yanı sıra THK Havacılık Vakfı ve THK Üniversitesi’nden oluşan bir yapı.
THK Genel Başkanlığı’nın yaptığı faaliyetlere baktığımızda, geçmiş yönetimlerden devralınan 140 milyon dolarlık borç için Vakıflar Bankası ile yapılandırma yapılmış. Daha sonra da Kurum’un 5’i gayri faal, 12 helikopteri TUSAŞ’a 21 milyon dolara satılmış ve ilk defa bu Kayyım Heyeti döneminde 2024 yılında üç ayda bir 4 milyon dolarlık bir borç ödenmeye başlanmış. Böylece, THK’nın borcu 97 milyon dolara düşürülmüş. Bir başka atılımla Kurumun bağış sistemi revize edilerek Valiliklerin desteği alınmış ve yapılan bağış miktarı 28 milyon TL’den 67 milyon TL’ye kadar yükseltilmiş.
Toplam 383 adet olan şube sayısı, hiç faaliyeti ve geliri olmayan 70 şubenin kapatılmasıyla 313 şubeye indirilmiş.
Helikopterle orman yangını söndürme iş ortaklığından çıkılarak, kurumun doğacak ek 40 milyon dolar zarardan kurtarılması da böylece sağlanmış.
Helikopterle ambulans faaliyetinden çıkan zararın 40 milyon lirası dava yoluyla tahsil edilmiş, kalan zararın giderilmesine ilişkin davalar da THK lehine sonuçlanmış mahkemelerde.
Araçların akaryakıt ve bakım giderleri yarı yarıya azaltılarak tasarruf imkanı sağlanmış. Kurumda kullanılan 445 değişik iletişim hattının sayısı da 278’e düşürülerek ayrı bir tasarruf yapılmış.
THK Türkkuşu havacılık okullarında revizeler yapılarak, daha etkin hale getirilmiş ve malzemeler yenilenmiş.
Örneklerine göre düşük olan hava meydan işletmelerinin ve havacılık faaliyetlerinin tarifeleri güncellenerek bu birimde de gelir atışı sağlanmış. Örneğin, Selçuk Havaalanı’nın 2023 yılının meydan geliri 2 milyon TL’den yirmi kat artıp 40 milyon liraya çıkmış.
THK’nın kamuoyunda büyük erozyona uğrayan ve zedelenen itibarının tekrar sağlanması, kurumun doğru ve etkili tanıtılması, toplumla bütünleştirilmesi için nitelikli iletişim faaliyetleri yapıldı. Kamuoyundaki algı böylece olumlu ve güvenilir bir havaya dönmeye başladı.
Kurumun 100. yıl etkinlikleri yapılmış Vecihi Hürkuş ve Nuri Demirağ gibi öncü havacıların adıyla “Havacılık Ödülleri” verilmeye başlanılmış.
TAŞINMAZLAR DENETİM ALTINDA
Kurumun en önemli taşınmazı olan Laleli Oteli’nin aylık 335 bin dolar olan kirası 850 bin dolara çıkarılmış. Yeni kira bedeli olarak 1 milyon 620 bin dolar üzerinden kira tespit ve tahliye davası açılmış, son aşamaya gelinmiş.
Hukuki takiplerle bekleyen bin 400’e yakın icra dosyası takibe alınmış ve tahsilatlar da yapılmaya başlanmış.
Havacılık Vakfı Uçuş Akademisi’nde Hava ve Deniz Kuvvetleri’nin askeri personelinin pilotaj eğitimleriyle 80 teğmen buradan mezun edilmiş.
THK Teknik’te, Çad’dan gelen öğrencilere teknik eğitim verilmiş, Katar’dan gelen paraşütçü ekiplerle havacılık alanında iş birliğine gidilmiş THK’ya gelir ve itibar kazandırılmış.
Türk Hava Kurumu Üniversitesi’nin akademik kadroları ve laboratuvar alt yapısının güçlenmesiyle yüzde 94 gibi bir doluluk oranıyla vakıf üniversiteleri arasında ayrıcalıklı konuma yükselmiş.
Türkkuşu Havacılık Başkanlığı’na bağlı okullar 2024 – 2025 yılında Türkiye genelinde 594 Model Uçak Rehber Öğretmeni, Dört bin 103 Serbest Uçuş Model Uçak Başlangıç Öğrencisi, 138 Roket Pilotu, 87 İHA Pilotu, 469 Radyo Kontrollü Model Uçak Pilotu, Serbest Paraşüt eğitimleriyle 51 Pilotu, Planör Lisans Eğitimleri ile 19 Planör Pilotu, 82 Yelkenkanat ve Microlight Pilotu, Bin 122 Yamaç Paraşüt Pilotu yetiştirmiş. Planör Amatör Havacılık Kurslarında ise 429 kişi planör pilotluğuna adım atarken, Tandem atlayışlarıyla da bin 742 kişiyi havacılıkla tanıştırmışlar.
Adı, kayyum da olsa her kim görevini doğru yapıyorsa hakkı teslim edilmeli. Mutlu yarınlar Türkiyem…
—————————————————-
Ruslar’ın yaptığı asırlık tesis çürüyor
Kars Tayyare Meydanı sahipsiz kaldı
Kars vilayetimiz sınırda olduğu için serhat şehri olarak bilinir. Kentin tarihi geçmişine baktığımızda 1828, 1855 ve 1877’de üç kez Rus işgaline uğramış.,
1878 Berlin Antlaşması sonucunda Rusya’ya bırakıldı. Ruslar Kars’ı, merkezi Tiflis olan Zakafkasya genel valiliğine bağlı bir vilâyet durumuna getirdiler. Tiflis-Gümrü demiryolunu uzattılar. Kentte bugüne kadar gelen tarihi değeri olan birçok eser yaptılar. Bunlardan biri de Tayyare Meydanı’dır.
Karslı gazeteci meslektaşlarım Volkan Karabağ ve Yıldırım Öztürkkan’ın da konuyu dile getirerek sahip çıkılmasını istedikleri tarihi havaalanı ve kulesinin ilginç hikayesini onlardan öğreniyoruz.
Havacılık henüz emekleme döneminde olsa da Ruslar, geleceğe yatırım yapıp 1910 tarihinde temelini attıkları bu meydanı 1912 tarihinde bitirirler.
İstanbul Yeşilköy Havaalanı ile aynı tarihte açılan 06/24 yönündeki bu havaalanının pistinin uzunluğu bin 750 metre, genişliği ise 100 metre olup zemini stabilizeydi.
Burada konuşlanan Rus uçakları 1914-1917 yıllarındaki savaşlarda önemli bir rol oynayan bu havalimanını yakıt eksikliğinden ötürü 1918’de son verdiler. 1919 ilkbaharında İngilizler, Kars’ın İdari Müslüman Meclisi’ne (Milli Şura) karşı mevcudiyetlerini daha etkili kılmak kendi uçaklarını Kars Havaalanı’na konuşlandırdı.
Havaalanı sonraki yıllarda çok az kullanıldı ve yıkılmaya yüz tuttu. 1950’li yılların sonunda, 60’lı yılların ortasında tekrar kapatılmadan önce, Kars-Erzurum-Ankara-İstanbul güzergâhı kapsamında sivil havacılık uçuşları için yaz sezonunda açıldı.
1912 yılında Kars’ta yapılan ve askeri amaçlarla kullanılan bu havaalanında Rus uçak filoları cepheye önemli keşif hizmetleri yapmışlar.
Rus General Maslovskij bu konuda şöyle diyor: “1915 ilkbaharında Kars Kafkas ordusuna önce teğmen Tichockij ve teğmen Kurbatov yönetiminde iki Sibirya uçak filosu geldi. Filolar da “Farman”, “Voisin” ve “Newpore” tipi uçaklar vardı. 1915 sonunda, Erzurum taarruzu hazırlıkları sırasında, teğmen Majer komutasında “Newpore” tipi uçaklardan oluşan Sibirya uçak filosu arka bölgenin keşfi için Hasankale’ye taşındı.”
Şu an, Kars Kafkas Üniversitesi Araştırma Hastanesi’nin güneyinde 40°35’29,02″N 43°05′ 04,43″ D koordinatlarında yer alan da pist şimdiki rektörlük binası önünden Tedaş arkasındaki beton kuleye kadar uzanmaktadır. Kulenin ahşap çatısı çökmüş idare binası ise yeni yıkılmış. 113 senelik tarihi kulenin akıbeti ise belli değildir. Pistin ve kulenin sportif havacılık ve havacılık eğitimi alanında değerlendirilmesi konusu zaman zaman gündeme gelse de herhangi bir somut atılmıyor. Başta Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve özel havacılık işletmelerinin burayı değerlendirmesi isteniyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın da tarihi eser özelliği taşıyan kuleyi restore ederek turizm amaçlı hizmete açabilmesinin mümkün olabileceği görüşü de ağırlık kazanıyor.
