Çin’in Comac tarafından geliştirilen C909 ve C919 uçakları ile Rusya’nın MS-21 ve SJ100 programlarının başarısında temel ölçütün Airbus veya Boeing’den daha iyi olmak olmadığı değerlendiriliyor. Zamaaero’da yer alan analize göre bu uçakların, Çin ve Rusya’nın kendi iç pazarlarında önemli pay elde edebilecek ve düşük fiyat avantajıyla “dost” ülkelere ihraç edilebilecek seviyeye ulaşması yeterli olabilir.
Ancak bu hedefin sürdürülebilir hale gelmesi için hem Çin’in hem de Rusya’nın uçaklarında kullanılan tüm kritik bileşenleri kendi imkanlarıyla üretebilmesi gerekiyor.
Rusya 2022 Sonrasında Yerli Üretime Hız Verdi
Rusya, Batılı tedarikçilere bağımlılığın oluşturduğu riski 2022 yılında doğrudan yaşadı. Bunun ardından ülkede tamamen Rus üretimi bileşenlerle geliştirilen uçak programlarına yönelik çalışmalar hızlandırıldı.
MS-21 ve SJ100 projelerinde de Batılı sistem ve bileşenlerin yerli alternatiflerle değiştirilmesine yönelik çalışmalar bu stratejinin temel parçalarından biri haline geldi.
Çin de Tam Bağımsız C919 ve C909 İçin Çalışıyor
Çin’e yönelik yaptırımların Mayıs 2025’te kısa süreli uygulanmasının ardından, ülkede C909 ve C919 programlarının Batılı sistemlerden tamamen bağımsız hale getirilmesine yönelik çalışmaların hız kazandığı belirtiliyor.
Çinli üreticiler, özellikle yerli motorların yanı sıra uçaklarda kullanılan diğer kritik sistem ve bileşenlerin de ülke içinde geliştirilmesi üzerinde çalışıyor.
Analize göre bu sürecin başarıyla tamamlanması halinde C909 ve C919, hem daha bağımsız hem de uluslararası pazarlarda daha rekabetçi ürünlere dönüşebilir.
Rusya Pazarı Çin İçin Yeni Bir Fırsat Olabilir
Zamaaero’nun değerlendirmesine göre Çin’in C909 ve C919 uçaklarını Batılı bileşenlerden tamamen bağımsız hale getirmesi, bu uçakların Rusya pazarında da satılmasının önünü açabilir.
Bu ihtimal Rusya açısından da önem taşıyor. Analizde, Rusya’nın MS-21 ve SJ100 üretiminin ülkenin 2030 yılına kadar planladığı yaklaşık 1.000 uçaklık ihtiyacı karşılamaya yaklaşmasının dahi zor olduğu değerlendiriliyor.
Bu nedenle Çin’in tamamen yerli sistemlerle üreteceği yolcu uçaklarının Rusya’nın filo yenileme ve kapasite ihtiyacında alternatif oluşturabileceği ifade ediliyor.
Batıya bağımlılığın bitmesi kısa zamanda hayal belki 20,30 sene sonra zira batı 100 yıldan fazladır teknoloji ve sanayide en üst seviyede. Iyi ve kaliteli eğitim, insana değer, bütçeyle olur.
Teknoloji, sanayi devleri olan iki ülke bile dışa bağımlı ama biz yerli ve milli uçak, gemi,araba,siha bilmem ne yapıyoruz, kimseye ihtiyacımız yok, dünya bize gıpta ediyor, Almanya bizi kıskanıyor…