İçişleri Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından ortak hazırlanan yeni Sivil Havacılık Güvenliği Yönetmeliği (SHY-GÜVENLİK), Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni yönetmelikle birlikte siber güvenlikten personel denetimlerine, yüksek riskli kargo kontrollerinden havalimanı erişim süreçlerine kadar sivil havacılık güvenliğinde kapsamlı değişikliklere gidildi.
Yeni mevzuat, uluslararası havacılık standartları doğrultusunda kamu düzenini bozmaya yönelik yasa dışı eylemlerin önlenmesini hedeflerken, havalimanlarında uygulanacak güvenlik prosedürlerini de yeniden şekillendiriyor.
Güvenlik Tahditli Alanlara Girişte Sıkı Denetim Dönemi
Yeni düzenleme kapsamında güvenlik tahditli alanlara refakatsiz giriş yapacak personel, stajyer ve diğer yolcu dışı kişilere yönelik güvenlik soruşturmaları önemli ölçüde sıkılaştırıldı.
28 Günlük Boşluklar İncelenecek
Buna göre kişilerin eğitim ve istihdam geçmişlerinde 28 günden fazla oluşan boşluklar detaylı şekilde incelenecek. İşsizlik veya eğitim ara dönemleri gerekçelendirilerek Mülki İdare Amirliğine bildirilecek.
Güvenlik Soruşturması Olumsuz Olanların Yetkileri İptal Edilecek
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlanan kişilerin havalimanı giriş kartları ile hassas sistemlere erişim yetkileri derhal iptal edilecek.
Havalimanlarında “Öngörülemeyen” Güvenlik Kontrolleri Yapılacak
Yeni yönetmelik kapsamında güvenlik kontrol noktalarında düzensiz aralıklarla, farklı bölgelerde ve değişen yöntemlerle ek taramalar gerçekleştirilecek.
Bagaj, kargo ve postaların yalnızca teknik cihazlarla değil; boyut, şekil ve içerik özelliklerine göre “doğasına uygun yöntemlerle” taranması zorunlu hale getirildi. Şüpheli durumlarda ise manuel arama ve yeniden tarama uygulamaları devreye alınacak.
Havalimanları Dört Ana Güvenlik Bölgesine Ayrılıyor
Yeni SHY-GÜVENLİK Yönetmeliği ile havalimanlarında alan sınıflandırması da netleştirildi.
Yeni Alan Tanımları
Havalimanları artık şu dört temel güvenlik bölgesine ayrılacak:
- Kara Tarafı
- Hava Tarafı
- Güvenlik Tahditli Alan
- Güvenlik Tahditli Alanların Kritik Bölümleri
Özellikle taranmış yolcu ve bagajların bulunduğu kritik bölümlerde daha yüksek güvenlik standartları uygulanacak.
Ayrıca ticari yolcu taşımacılığı dışında kalan faaliyetler için “Demarke Alan” adı verilen ayrılmış bölgeler oluşturulabilecek ve bu alanlarda alternatif güvenlik tedbirleri uygulanabilecek.
Siber Güvenlik İlk Kez Yönetmelikte Geniş Yer Buldu
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri ise siber güvenlik oldu.
SHGM’ye Yeni Yetkiler Verildi
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), havacılık sektörüne yönelik siber tehdit yönetimi standartlarını belirlemekle yetkilendirildi. Havacılık işletmeleri kritik bilgi sistemlerini ve operasyonel altyapılarını korumak amacıyla ek güvenlik önlemleri almak zorunda olacak.
Bununla birlikte hava seyrüsefer hizmet sağlayıcıları, her havalimanı için ayrı bir Hava Trafik Yönetimi Güvenlik Planı hazırlayarak SHGM onayına sunacak.
Füze Tehditleri ve Yasadışı Eylemler İçin Yeni Önlemler
Yönetmelikte MANPADS olarak bilinen taşınabilir hava savunma sistemleri kaynaklı tehditlere karşı da özel düzenlemelere yer verildi.
Mülki İdare Amirliği koordinasyonunda hazırlanacak Muhtemel Harekât Tarzı Planları ile havalimanlarında yaşanabilecek yasa dışı eylemlere karşı operasyonel senaryolar oluşturulacak ve bu planlar düzenli olarak test edilecek.
Ayrıca kaçırılan veya yasa dışı müdahaleye uğrayan uçakların yerdeyken kalkış yapmaması için gerekli güvenlik tedbirlerinin alınacağı belirtildi.
Güvenlik Maliyetleri İşletmelere Ait Olacak
Yönetmelik kapsamında havacılık güvenliği için kullanılacak cihazların temini, bakımı ve yatırımlarının maliyetleri SHGM tarafından ruhsatlandırılan işletmeler tarafından karşılanacak.
Standart dışı veya özel güvenlik talep edilen uçuşlarda oluşacak ilave maliyetlerin de ilgili işletmeler tarafından üstlenileceği ifade edildi.
Kurumların Görev ve Yetkileri Yeniden Tanımlandı
Yeni düzenleme ile birlikte kurumların görev alanları da netleştirildi.
- SHGM
- Milli Sivil Havacılık Güvenlik Programı’nı hazırlamak
- Siber güvenlik standartlarını belirlemek
- Denetim faaliyetlerini yürütmek
- İçişleri Bakanlığı
- Tehdit analizleri
- Riskli yolcu süreçleri
- Sınır dışı ve güvenlik koordinasyonu
- DHMİ ve Havalimanı İşletmeleri
- Yolcu, bagaj ve araç taramaları
- Güvenlik altyapılarının kurulması
- Operasyonel güvenlik uygulamaları
- Havayolu Şirketleri
- Uçak güvenliği
- Kokpit koruması
- Kişi-bagaj eşleştirmesi
- Uçuş tedarik süreçlerinin kontrolü
Yeni Yönetmelik Resmen Uygulamaya Alındı
İçişleri Bakanı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanı tarafından müştereken yürütülecek SHY-GÜVENLİK Yönetmeliği, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarih itibarıyla resmen yürürlüğe girdi.
Yeni düzenlemenin, Türkiye’de sivil havacılık güvenlik standartlarının uluslararası normlarla daha uyumlu hale getirilmesi ve operasyonel güvenlik kapasitesinin artırılması açısından kritik önem taşıdığı değerlendiriliyor.
