ABD merkezli savunma yayın organı Avionics International’ın aktardığına göre, yeni nesil F-35 Lightning II savaş uçaklarının bir kısmı gelişmiş AN/APG-85 radar sistemi entegre edilmeden ABD Hava Kuvvetleri envanterine dahil edildi.
İddiaya göre, yeni radar sisteminin üretim ve teknik uyum süreçlerinde yaşanan gecikmeler nedeniyle teslimatlar durdurulmadı; bunun yerine uçaklar geçici çözümle radarsız olarak kabul edildi.
Neden radar takılamadı?
Yeni nesil F-35’lerde kullanılması planlanan AN/APG-85 radarının entegrasyon sürecinde yaşanan teknik aksaklıklar, üretim hattında darboğaza yol açtı.
Mevcut F-35’lerde kullanılan eski AN/APG-81 radarının ise yeni üretim bloklarındaki montaj sistemine uyum sağlamadığı ifade edildi. Bu nedenle eski radarın da geçici olarak takılamadığı belirtildi.
Üretici firma Lockheed Martin, üretimi tamamen durdurmak yerine uçakları radar sistemi olmadan teslim etmeyi tercih etti.
Buruna balast yerleştirildi
Radarın bulunması gereken burun bölümüne, uçağın aerodinamik dengesini korumak amacıyla “balast” adı verilen ek ağırlıklar yerleştirildi. Bu sayede uçuş güvenliği sağlanabiliyor.
Ancak savunma uzmanları, radar olmadan bir F-35’in kendi başına hedef tespiti yapamayacağını, yalnızca başka platformlardan veri alarak görev icra edebileceğini belirtiyor. Bu durumun özellikle sıcak çatışma ortamında ciddi operasyonel risk oluşturabileceği vurgulanıyor.
Maliyet daha da artabilir
Lockheed Martin’in hem eski hem yeni radar sistemlerini taşıyabilecek yeni bir gövde tasarımı önerdiği ancak bunun yeniden sertifikasyon ve üretim hattı güncellemesi gerektireceği ifade ediliyor.
Halihazırda birim maliyeti 115 ila 130 milyon dolar arasında tahmin edilen F-35 programında, bu tür bir revizyonun maliyetleri daha da artırabileceği belirtiliyor.
F-35’ler, dünya genelinde en pahalı beşinci nesil savaş uçakları arasında gösteriliyor.
Türkiye’nin F-35 süreci
Ankara-Washington hattında son durum
Türkiye, F-35 programının üretici ortaklarından biri olmasına rağmen, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından programdan çıkarılmıştı.
ABD’li yetkililer, S-400 sisteminin F-35’in radar ve görünmezlik kabiliyetlerine ilişkin hassas verileri riske atabileceğini savunmuştu.
ABD Başkanı Donald Trump, son açıklamalarında F-35 teslimatının yeniden gündeme gelebileceğini belirtmiş ancak süreçle ilgili net bir takvim paylaşılmadı.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, Türkiye’nin F-35 alım sürecinin dört ila altı ay içinde çözülebileceğini açıklamıştı. Ancak Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, TBMM’de yaptığı son açıklamada “Henüz bir gelişme yok” ifadelerini kullandı.
