Çin’in devlet kontrolündeki uçak üreticisi Comac, Singapur Havacılık Fuarı’nda C919 yolcu uçağıyla Asya-Pasifik pazarına açılma hedefini netleştirdi. Analistlere göre, Boeing ve Airbus’ta yaşanan teslimat gecikmeleri, Comac’ı bölge havayolları için potansiyel bir alternatif haline getiriyor.
Singapur Havacılık Fuarı’nda sergi salonları, ticari uçak maketleri, kokpit simülasyonları ve ileri havacılık teknolojileriyle dolarken, bu yıl fuarın en çok ilgi çeken stantlarından biri Çinli üretici Comac oldu.
BBC’nin haberine göre Comac, C919 yolcu uçağının iki yıl önce Çin dışındaki ilk uçuşunu Singapur’a gerçekleştirmesinin ardından, Güneydoğu Asya pazarına yönelik iddiasını daha görünür şekilde ortaya koyuyor. Şirket, C919’u Airbus A320neo ve Boeing 737 MAX modellerine doğrudan rakip olarak konumlandırıyor.
Comac yetkilileri, Singapur Havacılık Fuarı kapsamında yaptıkları açıklamalarda, “Güneydoğu Asya havacılık pazarını açıkça hedeflediklerini” ifade etti.
“10–15 Yıl Sonra Üç Büyükten Söz Edeceğiz”
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Genel Direktörü Willie Walsh, Comac’ın uzun vadeli potansiyeline dikkat çekti. Walsh, “Zamanla Comac küresel bir rakip olacak. Bu zaman alacak; ancak 10–15 yıl sonra Boeing, Airbus ve Comac’tan birlikte söz ediyor olacağız” değerlendirmesinde bulundu.
Teslimat Gecikmeleri Comac’a Alan Açtı
Analistlere göre Asya-Pasifik bölgesinde yeni bir uçak üreticisine yönelik talep giderek artıyor. Bölge havayolları, Boeing ve Airbus’ta yaşanan teslimat gecikmeleri, motor tedarik sorunları ve küresel tedarik zinciri darboğazları nedeniyle ciddi baskı altında.
IATA verileri, küresel uçak filolarının ortalama yaşının yükseldiğini ve bunun yakıt tüketimi ile bakım maliyetlerini artırdığını ortaya koyuyor. Willie Walsh’a göre, uçak tedariki sorunsuz ilerleyebilse Asya-Pasifik havayolları 2026 yılında çift haneli büyüme yakalayabilir.
Comac, bugüne kadar 200’den fazla C909 ve C919 uçağı teslim ettiğini açıkladı. Bu uçakların yaklaşık dörtte biri Laos, Endonezya ve Vietnam’daki havayolları tarafından kullanılıyor.
Bölgeden Yeni Siparişler Geliyor
Brunei merkezli GallopAir, Comac’a önemli bir sipariş verirken, Kamboçya’nın da yaklaşık 20 uçak almayı planladığı belirtiliyor. Güçlü devlet desteği ve görece düşük fiyat politikası, Comac uçaklarını özellikle gelişmekte olan pazarlardaki düşük maliyetli havayolları için cazip hale getiriyor.
Filipinler merkezli Cebu Pacific CEO’su Mike Szucs, şirketin Comac’a temkinli ancak açık bir yaklaşım sergilediğini belirterek, “2030’lu yıllarda gerekli sertifikasyonlar tamamlandığında, Comac bizim ve diğer taşıyıcılar için cazip bir seçenek olabilir” dedi.
Avrupa Sertifikasyonu ve Zorluklar
Comac, Asya pazarının yanı sıra Avrupa sertifikasyonu için de çalışmalarını sürdürüyor. C919 için Avrupa’da test uçuşları devam ederken, düzenleyiciler bu sürecin 2028 hatta 2031’e kadar uzayabileceğine işaret ediyor.
Şirketin karşı karşıya olduğu başlıca zorluklar arasında Çin ve Batı menşeli parça ve yazılımların entegrasyonu, küresel bakım-onarım altyapısının sınırlı olması ve pilot eğitim sistemlerinin eksikliği yer alıyor. Boeing ve Airbus, bu alanlarda onlarca yıllık deneyime sahip.
Rekabet Sadece İki Devle Sınırlı Değil
Comac, Asya-Pasifik’te yalnızca Boeing ve Airbus’la değil, aynı zamanda Brezilyalı üretici Embraer ile de rekabet ediyor. Embraer, Scoot, Virgin Australia ve All Nippon Airways (ANA) gibi havayollarından aldığı siparişlerle bölgede güçlü bir konumda bulunuyor.
Öte yandan Boeing ve Airbus da Singapur Havacılık Fuarı’nda güçlü bir varlık göstererek, teslimat gecikmelerinin kademeli olarak azalacağı mesajını vermeye çalışıyor.
Sipariş Rakamları Tartışma Konusu
Comac, Çinli havayollarından 1.000’den fazla C919 siparişi aldığını açıklamıştı. Ancak bugüne kadar yalnızca yaklaşık bir düzine uçağın teslim edilmiş olması dikkat çekiyor. Şirketin devlet kontrolünde olması ve halka açık bir yapıya sahip bulunmaması, açıklanan sipariş rakamlarının bağımsız şekilde doğrulanmasını zorlaştırıyor.
