Boeing, bazı 737 MAX uçaklarının uçuş yönetim bilgisayarında kullanılan yazılımın, belirli bir pas geçme ve yeniden yaklaşma senaryosunda VNAV olarak bilinen otomatik dikey seyrüsefer fonksiyonunu devreden çıkarabildiğini açıkladı. ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) sorunu Boeing ve hava yolu şirketleriyle birlikte değerlendirirken, üretici kalıcı çözüm için yeni bir yazılım güncellemesi geliştiriyor.
Sorun ilk olarak The Wall Street Journal tarafından Boeing belgelerine dayanılarak gündeme getirildi.
Sorun belirli pas geçme senaryosunda ortaya çıkıyor
Yazılım sorunu, pilotların otomatik pilot devredeyken hassas yaklaşma gerçekleştirmesi, inişten vazgeçerek pas geçmesi ve ardından uçuş yönetim sisteminde programlanmış rotayı değiştirmesi halinde ortaya çıkabiliyor.
Bu durumda uçuş yönetim bilgisayarındaki sorun nedeniyle VNAV fonksiyonu devreden çıkabiliyor ve sistem daha basit bir otomatik yunuslama kontrol moduna geçebiliyor.
Boeing, VNAV’ın devreden çıkması halinde otomatik pilotun çalışmaya devam ettiğini ve pilotların VNAV olmadan güvenli şekilde uçuş gerçekleştirecek şekilde eğitildiğini bildirdi.
Boeing tüm 737 işletmecilerini bilgilendirdi
Boeing, 737 işletmecilerini söz konusu yazılım problemi hakkında ağustos ayında bilgilendirdi.
Üretici, hava yollarına gönderdiği ilk bildirimde sorunun acil bir uçuş emniyeti riski oluşturmadığını belirtirken, mevcut pilot prosedürlerinin bu tür durumların güvenli biçimde yönetilmesini kapsadığını ifade etti.
Boeing mühendisleri, sorunu kalıcı olarak giderecek bir yazılım güncellemesi üzerinde çalışıyor. Şirket ayrıca olayın meydana gelmesi halinde VNAV fonksiyonunun yeniden etkinleştirilmesini sağlayacak prosedür üzerinde hava yollarıyla birlikte çalışıyor.
FAA düzeltici eylem kurulunu toplayacak
FAA, belirli Boeing 737 MAX uçaklarının uçuş bilgisayarlarındaki yazılım güncellemesinde potansiyel bir sorun bulunduğunun farkında olduğunu açıkladı.
Kurum, Boeing ve hava yolu şirketleriyle yakın şekilde çalıştığını ve konuyu değerlendirmek üzere Düzeltici Eylem İnceleme Kurulu’nu (CARB) toplayacağını bildirdi.
FAA, inceleme sonucunda güvenlikle ilgili bir sorun belirlenmesi halinde gerekli adımların derhal atılacağını açıkladı.
Southwest ve United eski yazılımı tercih etti
Southwest Airlines ve United Airlines, Boeing’e yeni teslim edilecek 737 MAX uçaklarında sorunlu yazılım sürümünü istemediklerini bildirdi.
Her iki şirket de yeni uçakların önceki yazılım sürümüyle teslim edilmesini talep etti.
Alaska Airlines, American Airlines, Southwest Airlines ve United Airlines ise halen hizmette bulunan 737 MAX filolarında söz konusu yazılım sürümünün kullanılmadığını açıkladı.
Kaç uçağın etkilendiği bilinmiyor
Sorunlu yazılımın halihazırda kaç 737 MAX uçağında kullanıldığı kesin olarak bilinmiyor.
Cirium verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 2 bin 422 Boeing 737 MAX 8 ve MAX 9 hizmet veriyor. Ancak bu rakam, söz konusu uçakların tamamının yazılım sorunundan etkilendiği anlamına gelmiyor.
Sorunun uçuş yönetim bilgisayarının 14 ve 14.1 yazılım sürümlerinde ortaya çıktığı bildirildi.
MAX 7 ve MAX 10 programlarını da etkileyebilir
Yazılım sorununun Boeing’in yeni 737 MAX varyantlarına ilişkin takvimine etkisi de yakından izleniyor.
FAA, 737 MAX 7’yi 3 Ağustos 2026’da sertifikalandırdı. Uçağın sertifikasyonunda uçuş kontrol yazılımı, mürettebat ikaz sistemi ve yeniden tasarlanan motor buz önleme sistemi dahil çeşitli değişiklikler değerlendirildi.
MAX 7’nin sertifikasyonunda yazılımın 14 sürümünün kullanıldığı, MAX 10’un sertifikasyon testlerinde ise 14.1 sürümünün bulunduğu bildirildi.
737 MAX 10’un sertifikasyonunun tamamlanmasına kısa süre kaldığı bir dönemde ortaya çıkan sorunun süreci etkileyip etkilemeyeceği henüz netleşmedi.
Sorun ilk kez 2024’te bildirildi
Boeing’in yazılım sorunundan ilk kez Kasım 2024’te bir hava yolu işletmecisinin bildirimiyle haberdar olduğu belirtildi.
Şirket, yaptığı ilk değerlendirmede Şubat 2025 itibarıyla sorunun güvenlik incelemesini gerektirecek seviyede olmadığı sonucuna vardı.
Ancak daha sonra işletmecilerden gelen ek bilgiler üzerine Boeing resmi güvenlik incelemesi başlattı ve sonuçları FAA ile paylaştı.
Boeing’in başlangıçta kalıcı yazılım çözümünü 2028 yılında devreye almayı, pilotlara yönelik ek prosedür yönlendirmelerini ise kasım ayında yayımlamayı planladığı bildirildi. Şirket her iki takvimi de öne çekmek için çalışmalarını sürdürüyor.
GE Aerospace de çalışmalara katılıyor
Uçuş yönetim bilgisayarına ilişkin yazılımı geliştiren GE Aerospace de sorunun çözümüne yönelik Boeing ile birlikte çalışıyor.
Şirketin FAA tarafından yürütülen değerlendirme sürecine de destek vermesi bekleniyor.
Boeing 737 MAX geçmişte iki büyük kaza yaşadı
737 MAX programı, 2018’de Lion Air ve 2019’da Ethiopian Airlines kazalarının ardından yoğun düzenleyici incelemeye tabi tutuldu.
İki kazada toplam 346 kişi hayatını kaybetti. Kazaların ardından 737 MAX filosu dünya genelinde yaklaşık iki yıl boyunca uçuşlardan çekildi.
2024 yılında ise Alaska Airlines tarafından işletilen 737 MAX 9 tipi bir uçakta kalkıştan sonra gövde üzerindeki kapı tapasının ayrılması, Boeing’in üretim ve kalite süreçlerinin yeniden inceleme altına alınmasına yol açtı.
Mevcut yazılım sorunu konusunda Boeing, durumun şu aşamada acil bir güvenlik riski olarak değerlendirilmediğini belirtirken FAA’nın incelemesi devam ediyor.
