Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından geliştirilen HÜRKUŞ-II, 28 Eylül’de düzenlenecek törenle envantere girecek. Türk Hava Kuvvetlerinin pilotaj eğitiminde orta aşamada kullanılacak yeni nesil temel eğitim uçağı, ağırlık, aerodinamik yapı, yerlilik oranı ve aviyonik sistemler açısından ilk nesil HÜRKUŞ’a göre önemli değişiklikler içeriyor.
TUSAŞ, HÜRKUŞ-II’nin ardından jet motorlu eğitim uçağı HÜRJET’i 2027’de, Milli Muharip Uçak KAAN’ı ise 2028’den itibaren teslim etmeye başlayacak.
Bu açıdan HÜRKUŞ-II’nin envantere girişi, TUSAŞ’ın eğitim uçağından jet eğitim platformuna ve sonrasında muharip uçağa uzanan yol haritasında önemli bir aşama olacak.
HÜRKUŞ projesi 2006’da başladı
Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından 2006 yılında başlatılan HÜRKUŞ Projesi, TUSAŞ’ın kendi tasarımını yaparak sertifikalı bir uçak üretmesinin yolunu açması açısından önemli bir role sahip.
Tasarım ve imalat çalışmalarının ardından HÜRKUŞ’ın ilk modeli HÜRKUŞ-A, 29 Ağustos 2013’te ilk uçuşunu gerçekleştirdi.
Program kapsamında üç temel varyant ortaya çıktı:
- HÜRKUŞ-A: Sivil sertifikalı temel eğitim uçağı
- HÜRKUŞ-B: Cam kokpit ve modern aviyonik sistemlere sahip askeri eğitim uçağı
- HÜRKUŞ-C: Silahlı keşif ve hafif taarruz versiyonu
HÜRKUŞ, EASA tip sertifikası alan ilk Türk uçağı oldu.
İlk nesilden 15 uçak üretildi
2017 yılında teslimat çalışmalarına başlandı. Ancak Türk Hava Kuvvetlerinin bazı ek değişiklikler talep etmesiyle programda yeni düzenlemeler gündeme geldi.
İlk modelden 15 uçak üretildi. Bu uçaklar arasında Nijer ve Çad’ın da bulunduğu Afrika ülkelerine ihracat gerçekleştirildi.
Uçaklar, eğitim görevlerinin yanı sıra yakın hava desteği görevlerinde de kullanıldı.
HÜRKUŞ-II aşaması 2021’de başladı
HÜRKUŞ programında yeni aşamaya 3 Mayıs 2021’de geçildi.
Savunma Sanayii Başkanlığı ile TUSAŞ arasındaki sözleşmenin değiştirilmesiyle “Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı” programı başlatıldı.
HÜRKUŞ-II’de ilk nesle göre ağırlık, aerodinamik yapı, yerlilik oranı ve eğitim kabiliyetlerinde önemli değişiklikler yapıldı.
Ağırlık azaltıldı
İlk nesil HÜRKUŞ’ta yaklaşık 3 bin 750 kilogram seviyesinde olan azami kalkış ağırlığı, HÜRKUŞ-II’de 3 bin 300 kilograma indirildi.
Uçak yapısal olarak yaklaşık 450-500 kilogram hafifletildi. Bu değişiklikle eğitim performansının artırılması hedeflendi.
Aerodinamik yapı yenilendi
HÜRKUŞ-II’de burun, hava alığı, egzoz, dorsal fin, kanat uçları, kuyruk ve gövde genişliği yeniden ele alındı.
Yapılan değişikliklerle daha yüksek yuvarlanma hızı, daha iyi G performansı ve daha düşük sürükleme hedeflendi.
Yerlilik oranı artırıldı
Yeni nesil uçakta kanopi, soğutma sistemi, hidrolik pompa, telsiz, IFF ve flap eyleyicileri gibi çeşitli parçalar yerlileştirildi.
Bu adımla üçüncü ülke lisanslarına bağlı risklerin azaltılması amaçlandı.
Pilot eğitim zincirinde HÜRKUŞ-II dönemi
Yeni eğitim sistemine göre pilot adayları Hava Harp Okulunda Super Mushshak ile başladıkları eğitimlerini SF260D ile sürdürecek.
Bu aşamayı geçen pilot adayları, orta kademe eğitimlerini HÜRKUŞ-II ile tamamlayacak.
Sonraki aşamada HÜRJET ile uçuş gerçekleştirecek pilotlar, eğitimlerini tamamlamalarının ardından pilot brövesi takmaya hak kazanacak. Eğitim zincirinin devamında ise muharip uçaklara geçiş yapılacak.
İlk uçuşunu 2024’te yaptı
HÜRKUŞ-II ilk uçuşunu 30 Aralık 2024 tarihinde gerçekleştirdi.
Uçak ilk uçuşunda yaklaşık 6 bin 500 feet irtifaya yükseldi, 140 knot hıza ulaştı ve 20 dakika havada kaldı.
2025 ve 2026 yıllarında yürütülen yoğun test programı ile teslimat uçuşlarının ardından HÜRKUŞ-II, Askeri Tip Sertifikası alan ilk uçak oldu.
Türk Hava Kuvvetleri için 55 uçak
Türk Hava Kuvvetlerinin HÜRKUŞ-II siparişi 55 uçaktan oluşuyor.
Planlanan ilk teslimat takviminde 2025 yılında 15, 2026’da 20 ve 2027’de 20 uçak teslim edilmesi öngörülüyordu.
Azerbaycan ile görüşmeler sürüyor
HÜRKUŞ-II’nin ihracatına yönelik çalışmalar da devam ediyor.
Azerbaycan ile HÜRKUŞ-II konusunda yürütülen görüşmelerin imza aşamasına yakın olduğu belirtilirken, Körfez ülkeleri, Afrika ve Güney Amerika’dan hem eğitim hem de silahlı versiyona ilgi bulunduğu ifade ediliyor.
Silahlı HÜRKUŞ-II için farklı model çalışmalarının da ortaya çıkması bekleniyor.
HÜRKUŞ-II’nin rakipleri
HÜRKUŞ-II, küresel temel ve ileri eğitim uçağı pazarında farklı üreticilerin turboprop platformlarıyla rekabet ediyor.
Bu kategoride öne çıkan uçaklar arasında Pilatus PC-21, T-6, KAI KT-1, HAL HTT-40 ve Embraer Super Tucano bulunuyor.
Eğitim uçaklarının yanı sıra yakın hava desteği görevleri için de bu sınıfta önemli bir pazar bulunuyor.
HÜRKUŞ-II teknik özellikleri
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | Tandem iki koltuklu, alçak kanat, tek motorlu turboprop |
| Kanat açıklığı | 10,86 m |
| Uzunluk | 11,35 m |
| Yükseklik | 3,66 m |
| Kanat alanı | 16,71 m² |
| Azami kalkış ağırlığı | 3.300 kg |
| Yakıt | 494 kg |
| Motor | Pratt & Whitney Canada PT6A-68T, 1.600 shp |
| Azami seyir hızı | 288 knot / 533 km/sa |
| Tırmanma | 3.960 ft/dk |
| Servis tavanı | 39.270 ft / 11.970 m |
| Azami menzil | 589 NM / 1.190 km |
| G limiti | +7 / −3 |
| Fırlatma koltuğu | Martin-Baker MK T16N, 0/0 |
| Diğer | 30 sn ters uçuş, OBOGS, anti-G, simüle muharebe eğitimi |
