ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasının ardından patlayan çatışmalar Avrupa devletlerini de harekete geçirdi. Fransa Doğu Akdeniz’e uçak gemisi gönderirken İngiltere de bir destroyer gönderdi. Öte yandan İtalya’nın da uçak gemisini yakın zamanda bölgeye göndermesi bekleniyor.
Savaşın altıncı günü yaşanırken ülkelerin donanmaları bir hayli hareketlilik yaşamaya başladı.
Uçak ve Hücum Gemisi Nedir? Hangi Görevlerde Kullanılır?
Uçak Gemisi: Sabit kanatlı (jet veya pervaneli) uçakların kalkış ve iniş yapabildiği, uzun bir güverteye sahip savaş gemileridir. Genellikle nükleer enerjiyle çalışır ve büyük muharip uçak filolarını taşır. Deniz gücünün “yumruğu” olarak kabul edilirler. Helikopter Gemisi / Amfibi
Hücum Gemisi (LHD/LPH): Daha çok helikopterleri, dikey kalkış yapabilen uçakları (F-35B gibi) ve amfibi çıkarma operasyonlarında deniz piyadelerini taşıyan gemilerdir. Boyutları bir uçak gemisinden küçük olabilir ancak yine de önemli bir hava gücü ve güç projeksiyonu sağlarlar. Bazı modern LHD’ler, F-35B gibi savaş uçaklarını da işletebildiği için fiilen küçük uçak gemisi görevi görebilir.
En Fazla Uçak Gemisine Sahip Ülke ABD!
ABD, 11 nükleer uçak gemisi ile politikalarını dayatmak için okyanuslarda ve denizlerde dolaşıyor. Uçak gemilerinin yerleri bile ABD’nin değişen dış politikasını ortaya koyuyor. ABD Donanmasının aktif hizmette 11 nükleer enerjili uçak gemisi bulunuyor, ancak bunların yalnızca yarısı görevde. Peter Suciu’nun analizine göre, geri kalan gemiler limanda, bakımda veya modernizasyon sürecinde. Şu an Ortadoğu’da ABD’nin 4 adet uçak gemisi bulunuyor.
ABD, toplamda 11 aktif gemiyle, Çin, İngiltere, Fransa, Hindistan, İtalya ve İspanya gibi ülkelerin toplamından daha fazla uçak gemisini bünyesinde barındırıyor.
ÇİN İkinci Sırada
Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması (PLAN), uçak gemisi geliştirme konusunda kayda değer ilerleme kaydetmiş pozisyonda. Donanmanın 2 adet operasyonel uçak gemisi ve 3 adet helikopter gemisi bulunuyor. İlk uçak gemisi Liaoning, yenilenmiş bir Sovyet gemisiydi. Bunu, yerli üretim Shandong ve deniz denemelerine başlayan yeni nesil Fujian izledi. Fujian, batı uçak gemisi teknolojisine rakip olan gelişmiş bir elektromanyetik fırlatma sistemi ile donatılmış. Çin ayrıca, Hint-Pasifik’te açık denizlerde deniz hakimiyeti elde etme hedefini gösteren birkaç büyük amfibi ve helikopter gemisine de sahip.
Fransa’nın amiral gemisi Charles de Gaulle
Charles de Gaulle. Fransa donanmasının amiral gemisi ve tek uçak gemisi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Orta Doğu’da artan gerginliğin ardından uçak gemisi Charles de Gaulle ve ona eşlik eden savaş gemilerine Akdeniz’e hareket emri verdi. Peki Doğu Akdeniz’e gelecek uçak gemisi ne gibi özelliklere sahip?
Charles de Gaulle 11 yılda inşa edilerek 2001 yılında denize açıldı. ABD donanmasındaki 10 nükleer uçak gemisi dışında dünyada nükleer güçle çalışan tek uçak gemisi. Ortalama 6 yılda bir 15 aylık bakıma giren geminin nükleer yakıtı bu arada değiştiriliyor. 6 yılda ortalama 19 bin kez uçakların kalktığı gemi saatte 50 km hıza erişebiliyor.
ABD’nin uçak gemileri yükleriyle beraber ortalama 100 bin tonun üzerinde ağırlığa sahipken bu gemi maksimum 42 bin 500 ton oluyor ve 261 metre uzunlukla ABD’nin gemilerinden ortalama 70 metre daha kısa. Gemi yaklaşık 30-40 adet Rafale ve Hawkeye tipi uçakları taşıma kapasitesine sahip.
Japonya’nın Geliştirdiği Uçak Gemileri
Japonya, Izumo sınıfı helikopter gemilerinde ikisini, JS Izumo ve JS Kaga’yı, F-35B kısa kalkış ve dikey iniş (STOVL) avcı uçaklarını kullanmak üzere dönüştürdü. Bu gemiler, daha küçük helikopter taşıyıcılarıyla birlikte Japonya’ya Asya’nın en yetenekli deniz havacılık kuvvetlerinden birini sağlıyor. Bu hamle, Japonya’nın savaş sonrası savunma duruşunda önemli bir değişimi işaret ediyor ve artan bölgesel gerilimler arasında caydırıcılık yeteneklerini güçlendiriyor.
Bu iki uçak gemisinin yanısıra JS Hyūga ve JS Ise de donanma filosunda yer alıyor. Bu uçak gemileri resmi olarak “çok amaçlı operasyon muhripleri” veya “helikopter muhripleri” olarak adlandırılsalar da, tam uzunluktaki uçuş güverteleri hafif uçak gemilerinin güvertelerine benzemekte.
Birleşik Krallık’ın HMS Dragon’u
Doğu Akdeniz’e gemi gönderen bir başka ülke ise Birleşik Krallık oldu. Güney Kıbrıs’taki İngiliz Ağrotur Hava Üssü’nün drone saldırılarına maruz kalması üzerine harekete geçen Londra, HMS Dragon isimli hava savunma destroyerini bölgeye gönderme kararı aldı.
2010 yılında deniz denemelerini yapan ve 2012’de de görev almaya başlayan HMS Dragon, 152 metre uzunluğunda ve tek seferde 13 bin kilometre menzile sahip. Saatte maksimum 56 kilometre hıza çıkabilen gemi, geniş yelpazede hava savunma sistemleri ve sensörleriyle donatıldı. Gemide Slyver, Aster füzeleri, Sea Captor yerden havaya savunma füzeleri gibi hava savunma sistemleri yer alıyor. Ayrıca diğer gemilere karşı da Harpoon füzeleri kullanılırken bu füzeler 2023 yılında yerini Deniz Saldırı Füzeleri adlı Norveç üretimi silahlara bıraktı.
Destroyer ayrıca 2 Wildcat askeri helikopter inişini kaldıracak kapasiteye de sahip.
Hindistan Donanmasını Güçlendirmek İstiyor
Hindistan iki uçak gemisi işletiyor. Bunlar Rusya’dan satın alınan ve yenilenen Kiev sınıfı INS Vikramaditya ve Cochin Tersanesi’nde inşa edilen ilk yerli uçak gemisi INS Vikrant. Vikramaditya yaklaşık 45.000 ton, Vikrant’ın ise yaklaşık 40.000 ton olup, MiG-29K avcı uçakları ve deniz helikopterleri dahil olmak üzere 30 adede kadar uçak taşıyabiliyor. Hindistan’ın uzun vadeli vizyonu, Hint Okyanusu Bölgesi’ndeki varlığını güçlendirmek ve bölgesel tehditlere karşı koymak için üçüncü bir uçak gemisi olan INS Vishal’ı da filoya alma planı bulunuyor.
Türkiye Dünyanın İlk SİHA Gemisine Sahip
Türkiye, “mavi vatan” doktrini çerçevesinde deniz gücünü artırma hedefleri doğrultusunda önemli adımlar atıyor.
TCG Anadolu (L-400):
Sınıflandırma: TCG Anadolu, teknik olarak bir Amfibi Hücum Gemisi (LHD) olarak sınıflandırılmaktadır. Ancak F-35B gibi dikey kalkış yapabilen savaş uçaklarını veya helikopterleri taşıyabilen bir platform olarak inşa edilmiştir.
Türkiye’nin en büyük savaş gemisi olup, Ege, Akdeniz ve Karadeniz’de güç aktarım kapasitesini önemli ölçüde artırmıştır. Gemi, helikopterlerin yanı sıra, özellikle Bayraktar TB3 SİHA’ları ve Bayraktar Kızılelma insansız savaş uçaklarını (MİUS) kullanmak üzere optimize edilmiştir. F-35B’lerin tedariki gerçekleşmediği için, TCG Anadolu’nun esas hava gücü SİHA’lar olacaktır. Bu durum, Türkiye’yi insansız hava araçlarını gemide kullanma konusunda dünyada öncü ülkelerden biri haline getirmektedir.
Stratejik Önemi: TCG Anadolu, denizaşırı operasyonlarda, insani yardım görevlerinde ve deniz piyadelerini taşıma/indirme yeteneğiyle Türkiye’nin bölgesel güç projeksiyonuna önemli katkı sağlamaktadır. Gelecekte, daha büyük bir ikinci LHD olan TCG Trakya’nın da inşa edilmesi planlanmaktadır.
