2025’in En Türbülanslı Rotaları

Son dönemlerde havacılık sektörünün baş belası olan türbülansla ilgili birçok yeni proje üretiliyor. Yolcuların daha emniyetli seyahat yapmaları için düzenlenen programlar havayollarına ciddi şekilde destek sağlıyor. Bunlardan en önemlisi de Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği IATA’nın IATA Türbülans Algılama Platformu. Dünya genelinde Turbulence Aware Platform olarak bilinen bu program havayollarına ciddi şekilde katkı sağlıyor.

2025’te havayollarının ciddi şekilde bir türbülans hadisesi yaşamadığını söylemek yanlış bir teşhis olmaz. Çünkü 2023-2024 yıllarında türbülans kaynaklı çok ciddi yolcu yaralanmaları ve kazalar yaşanmıştı. Şiddetli türbülanslarda ayağı, kolu kırılan yolcular ve onları bu durumda korumaya çalışan kabin ekipleriyle ilgili üzücü hadiseler gündeme gelmişti.

Havacılık sektöründe her yıl klasik olarak türbülans oranlarını araştıran turbli.com 2025’in değerlendirmesinde en türbülanslı 10 rotayı belirlemiş.

Dünyanın en büyük 550 havalimanını birbirine bağlayan yaklaşık 10 bin rota, türbülans tahmin arşivi kullanılarak ve yıl boyunca kaydedilen mevcut uçuş rotaları değerlendirilerek türbülans durumları belirlenmiş.

2025’te dünyanın en türbülanslı rotaları; Mendoza – Santiago, Xining – Yinchuan ve Chengdu – Xining arasında gerçekleştirilen uçuşlarda meydana gelmiş. Çin’deki uçuşlarda türbülansın artış sağlaması listede dikkat çekici durumda. Gelecek yıllarda Çin’in türbülansla mücadele için yeni projeler yapması gerektiğini listeden öngörmek mümkün.

Türbülans oluşumu ve uçaklar üzerindeki etkilerinin genel açıklaması

Atmosferdeki sıcaklık farklılıklarından oluşan “termal türbülans”, coğrafi engeller sebebiyle meydana gelen “mekanik türbülans” ve yüksek irtifadaki jet akımları gibi çeşitli sebeplerle ortaya çıkan “açık hava türbülansı” gibi çeşitleri mevcuttur. Türbülans söz konusu olduğunda uçaklarda etkileşimler söz konusu olur. Uçakta kontrolsüz olarak sağa sola yatışlar, irtifada yükselme ve alçalmalar söz konusudur.

Kamuoyumuzda havayolu ulaşımında çok söz edilen ama yanlış olarak kullanılan bir ifade vardır, “uçak hava boşluğuna düştü”. Önce bu ifadeyi düzelterek başlayalım. Havada boşluk diye bir şey yoktur. Yaşanan olay yukarıda sözünü ettiğimiz türbülansa yol açan oluşumlardır. Termal türbülansa yol açan oluşum uçulan seviyedeki ısı farlılıklarıdır. Bu değişim büyüdükçe türbülans şiddeti artma eğilimindedir. Uçulan seviyedeki rüzgâr istikamet ve şiddetinde meydana gelen büyük değişiklikler aynı şekilde türbülans oluşturur ve yolcuları rahatsız edecek kadar etkiler.

Türbülans şiddeti

Türbülansın raporlanmasında genellikle hafif, orta ve şiddetli olarak sınıflandırılır. Derece, hava aracı üzerindeki etkisine göre belirlenir. Hafif türbülans, anlık olarak irtifa ve/veya uçağın durumunda hafif değişikliklere veya hafif bir sarsıntıya neden olur. Yolcular emniyet kemerlerinde hafif bir gerginlik hissedebilirler. Orta dereceli türbülans, hafif türbülansa benzer ancak biraz daha şiddetlidir. Ancak uçağın kontrolünde herhangi bir kontrolsüzlük söz konusu değil. Uçakta küçük irtifa değişiklikleri ve sarsıntı olabilir. Yolcular emniyet kemerlerinde belirgin bir gerginlik hisseder ve sabitlenmemiş nesneler yerinden ayrılabilir. Şiddetli türbülans, uçağın süratinde, irtifa ve/veya uçağın durumunda büyük ve ani değişikliklere neden olur. Uçak bir an için kontrolden çıkabilir. Yolcular emniyet kemerlerinde zorlama hissedecektir.

Peki yolcular türbülansa karşı nasıl önlem almalı?

Yaklaşık 23 senedir hayatımı nerdeyse havada geçiriyorum. Havacılık muhabiri olduğum için genelde iş seyahatleri yapıyorum. Uçuşlarımda kemerimi sadece ayağa kalkıp yürüyeceğim zaman veya lavaboyu kullanacağım zaman çıkarıyorum. Eğer çok yorgun ve uyuyacağım bir uçuşum varsa koltuğumu bile yatırmadan, kemerimi çıkarmadan seyahat ediyorum. İş böyle olunca uçak inişe geçtiğinde kabin memurları koltuğumun dik olması ve kemerimin takılı olmasından dolayı beni uyandırmıyorlar. Öte yandan türbülanslı bir uçuş için de önlem almış oluyor. Yani zorunlu olmadıkça kemerinizi çıkarmadan ve kabin ekiplerini dikkatlice dinleyerek seyahat ederseniz türbülansla mücadeleniz daha da kolaylaşır.